17 oktober 2018

Vrijheid als basis voor kwaliteit van leven

Vrijheid in doen en laten is een basisrecht van elk individu. “Dit recht is ons uitgangspunt voor de zorg voor mensen met geheugenproblematiek. Daarom kiezen wij minder snel voor vrijheidsbeperkende maatregelen.” Dat zegt specialist ouderengeneeskunde Marianne Dijkhuis, van de Saxenburgh Groep.

Dat vergt wel anders denken van de zorgprofessional in de ouderenzorg. Vrijheidsbeperkende maatregelen worden vaak ingezet uit veiligheidsoverweging. Ze zijn er in vele soorten en maten. Denk aan bedhekken, bewegingsmelder, zorgpyjama, rolstoel met blad, psychofarmaca (kalmerende middelen).

“De vraag is, of dit altijd ten goede komt van de kwaliteit van leven van een cliënt,” stelt Marianne. “De kunst is, om vrijheid als basis te nemen voor het benaderen van de problematiek. Je stelt je de vraag: Waarom is iemand onrustig? Hoe komt het dat iemand valt? Psychofarmaca kunnen sufheid, slaperigheid en starheid als bijwerking hebben. Uit onderzoek blijkt, dat deze middelen in een aantal gevallen niet bijdragen aan de kwaliteit van leven. Cliënten kunnen juist last hebben van de bijwerkingen. Ze kunnen moeizamer lopen, praten of kauwen of sneller vallen. Het blijft een uitdaging om vrijheidsbeperkende maatregelen af te bouwen waar dit kan en een goede balans te vinden tussen veiligheid enerzijds en vrijheid anderzijds. Familie vindt dit soms lastig, omdat de kans op vallen kan toenemen. Goed contact hierover is heel belangrijk.”

“Vrijheidsbeperking zit ‘m ook vaak in ogenschijnlijk kleine dingen, zoals het tijdstip van naar bed gaan, licht aan of uit doen of het aanbieden van (vaak) hetzelfde eten. Bewustwording van de inzet van middelen
is belangrijk om te kunnen veranderen. Medewerkers krijgen daarvoor scholingsprogamma’s. Hieruit blijkt, dat zij het prettig vinden om over deze materie te spreken en dat zaken niet zo zwart-wit zijn. Ze raken
extra gemotiveerd om te bouwen aan vrijheid voor onze bewoners."

Leefcirkels
“Wij werken waar mogelijk met leefcirkels. Iedere bewoner krijgt de bewegingsruimte die hij of zij aankan, zonder gesloten deuren tegen te komen. Cliënten kunnen bijvoorbeeld met een GPS ook buiten de muren van de zorginstelling rondlopen. Dat geeft hen meer vrijheid.”