Duurzame zorg bij het Vrouw Kind Centrum van Saxenburgh: “Alle kleine stappen samen maken verschil”

“Als zorgsector zijn we een groot onderdeel van het probleem, dus moeten we ook onderdeel van de oplossing zijn.” Gynaecoloog Krista Stibbe zet zich samen met collega’s van het Vrouw Kind Centrum (VKC) in voor duurzamere zorg. Niet met grote, ingewikkelde veranderingen, maar juist met kleine en praktische verbeteringen in het dagelijkse werk.

Binnen het VKC wordt gekeken: kan het anders, minder of slimmer? “We willen goede en veilige zorg blijven geven, maar tegelijk minder afval produceren en bewuster omgaan met materialen,” vertelt Krista. Dat is zoeken naar balans.

Kleine veranderingen, groot effect
Een van de eerste veranderingen ging over de banden die gebruikt worden bij een CTG, een hartfilmpje van de baby tijdens de zwangerschap of bevalling. “Die banden werden vroeger na gebruik bij de patiënt weggegooid. Nu wassen we ze uit en gebruiken we ze opnieuw. Bij een CTG wordt vooral aan de buitenkant van het lichaam gewerkt. Daardoor kunnen deze banden veilig worden hergebruikt volgens de geldende hygiënerichtlijnen.”

Dat lijkt misschien een kleine verandering, maar het effect is groot. “We maken veel CTG’s. Dus als je daar duurzamer mee omgaat, scheelt dat veel afval én kosten.”

Ook op andere plekken kijkt het VKC kritisch naar gewoontes. Zo wordt er slimmer gekeken naar het gebruik van flesjes voor voeden en kolven. “De flesjes in het ziekenhuis worden vaak maar één keer gebruikt, terwijl je ze thuis uitkookt en opnieuw gebruikt. Daarom vragen we ouders om eigen flesjes mee te nemen. Ouders en baby oefenen zo ook alvast met de flesjes die ze thuis ook willen gebruiken.”

Veiligheid staat voorop
Duurzamer werken betekent niet dat er wordt ingeleverd op kwaliteit of veiligheid. Binnen het VKC kijken we daarom bij iedere verandering zorgvuldig wat veilig en verantwoord kan.

“Wegwerpmaterialen zijn vanuit infectiepreventie vaak een veilige keuze,” legt Krista uit. “Daarom moet je goed kijken waar het wel en niet anders kan. Je moet daar samen over in gesprek blijven. Niet alleen op je eigen afdeling, maar ook op andere afdelingen in het ziekenhuis.”

Binnen het ziekenhuis en landelijk wordt daar steeds meer aandacht aan besteed. “Gelukkig kijken beroepsverenigingen tegenwoordig niet alleen naar kwaliteit en kosten, maar ook naar duurzaamheid.”

Sommige veranderingen zijn inmiddels eenvoudig doorgevoerd. Zo worden bij bevallingen vaker gewone handschoenen gebruikt in plaats van steriele handschoenen. “Een bevalling is niet steriel. Daarom gebruiken we, wanneer het veilig kan, niet-steriele materialen die veel beter te recyclen zijn.”

Collega’s meenemen in verandering
Nieuwe werkwijzen zorgen soms ook voor vragen. “Collega’s denken bijvoorbeeld: geeft dit extra werk? Of: hoe moeten we dit doen?” vertelt Krista. Daarom probeert de werkgroep duurzaamheid het onderwerp praktisch en luchtig te houden. “We geven uitleg, hangen kaartjes op en kijken vooral samen naar oplossingen. Alle kleine beetjes helpen.” Ook vragen collega’s elkaar vaak: hoe doe je het thuis? Dit helpt zowel collega’s als patiënten om anders te denken.

Niet alleen op onze eigen afdeling hebben we een werkgroep, binnen Saxenburgh is er ook een overkoepelende werkgroep Duurzaamheid. Zo werken we op alle plekken in onze organisatie aan groenere zorg.

“Het mooie is dat steeds meer collega’s in het land meedenken. Maar soms voelt het ook alsof iedereen opnieuw het wiel aan het uitvinden is. In andere ziekenhuizen zijn sommige dingen al heel normaal, terwijl wij daar nog mee bezig zijn — en andersom.”

Hybride zorg
Het verminderen van onze uitstoot gaat niet alleen over minder materialen gebruiken. Het verminderen van reizen helpt ook. Waar het kan, zetten we hybride zorg in.

“Tijdens corona hebben we geleerd dat sommige afspraken prima telefonisch kunnen,” zegt Krista. “Bijvoorbeeld nacontroles na een bevalling. Dat scheelt reistijd, wachttijd en stress voor ouders met een pasgeboren baby.” Ook voor zorgverleners zijn deze afspraken makkelijker in te plannen in de agenda.

Als het nodig is, volgt natuurlijk altijd een fysieke afspraak. Daarnaast wordt ook gekeken of patiënten terechtkunnen op locaties dichter bij huis, zoals op de poli’s in Coevorden of Ommen. “Dan hoeven niet 25 patiënten naar Hardenberg te reizen, maar kan één gynaecoloog naar de locatie reizen.”

“Begin gewoon klein”
Waarom Krista zich zo inzet voor duurzaamheid? Daar hoeft ze niet lang over na te denken.

“Jaren geleden kwamen er al berichten over vervuiling en uitstoot. Als zorg produceren we veel afval en CO2. Daarmee maken we de wereld uiteindelijk ook ongezonder. Terwijl wij juist werken aan gezondheid en preventie.”

Haar belangrijkste advies aan collega’s in de zorg is dan ook simpel: “Als je goede ideeën hebt, maak ze bespreekbaar. Begin gewoon klein. Alle kleine stappen samen maken het verschil.